Özel sektörde 4/A statüsünde bordrolu çalışan personellerin ve yöneticilerin; kendi istek ve kusurları olmaksızın (şirket küçülmesi, fabrika kapanması, ekonomik kriz feshı, İş Kanunu Madde 17 ve 18 uyarınca işveren feshi) işsiz kalmaları durumunda, banka kredi borçlarını (konut, taşıt ve tüketici ihtiyaç kredileri) 12 aya kadar bankaya doğrudan ödeyen, ayrıca ailenin kira ve fatura gibi temel yaşam giderlerini nakit aylık maaşla destekleyen finansal kalkan.
Özel sektörde çalışan profesyoneller için ekonomik çalkantılar, şirket birleşmeleri veya küçülmeler aniden işsiz kalma riski doğurmaktadır. Bu kılavuz, İş Kanunu hükümleri ve gelir koruma poliçelerinin işleyişini incelemektedir.
İstem Dışı İşsizlik Sigortası'nda tazminatın ödenebilmesi için personelin işten ayrılışının kendi iradesi dışında gerçekleşmiş olması yasal şarttır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. ve 18. maddelerine dayanan işveren fesihleri (SGK Çıkış Kodu 04: Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi, Kod 18, Kod 27 vb.) poliçe kapsamındadır.
Buna karşılık personelin kendi isteğiyle istifa etmesi (SGK Kodu 03), karşılıklı anlaşma (İkale Sözleşmesi - Kod 22) veya İş Kanunu Madde 25/II uyarınca ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle işten çıkarılması (SGK Kodu 46) tazminat kapsamı dışındadır. En sağlam kanıt, sigortalının İŞKUR'a başvurarak işsizlik maaşına hak kazandığını gösteren resmi onay belgesidir.
Poliçe genellikle iki farklı modülde çalışır: "Krediye Bağlı Gelir Koruma" ve "Serbest Gelir Koruma". Krediye bağlı olanlarda, kişi işsiz kaldığında bankadaki kredi taksiti (örneğin aylık 22.000 TL) 12 aya kadar poliçeden ödenir. Kişi bu sürede yeni bir işe girerse ödemeler o tarihte durdurulur.
Sigorta suistimallerini önlemek amacıyla poliçelerde iki tip bekleme süresi uygulanır: Birincisi "Poliçe Başlangıç Bekleme Süresi"dir (genellikle 90 gün). Yani poliçeyi yaptırdıktan sonraki ilk 90 gün içinde işten çıkarılırsanız tazminat ödenmez. İkincisi ise "Hasar Muafiyet Süresi"dir (genellikle 30 gün); işten çıkarıldıktan sonraki ilk 30 günlük arama sürecinin ardından ödemeler başlar.
Aynı işyerinde en az 6-12 aydır kesintisiz olarak 4/A SGK bordrolu olarak çalışan, 18-60 yaş arası tüm özel sektör çalışanları bu sigortayı yaptırabilir. Prim tutarı, talep edilen aylık tazminat tutarına (örneğin aylık 20.000 TL) ve teminat süresine göre yıllık olarak çok ekonomik primlerle hesaplanır.
| Harcama / Risk Kalemi | Sigortasız İşsizlik Durumu | İşsizlik & Gelir Koruma Sigortası |
|---|---|---|
| Aylık Konut / İhtiyaç Kredisi Taksiti | Ödenemez, 90 günde yasal takip ve haciz başlar | 12 Ay boyunca poliçeden doğrudan bankaya ödenir |
| Findeks Kredi Notu | Gecikmeler sebebiyle sıfırlanır, kara listeye girilir | Taksitler gününde ödendiği için kredi notu korunur |
| Aylık Kira ve Temel Mutfak Gideri | Tasarruflar 2-3 ayda tükenir | Poliçe limitince aylık nakit yaşam desteği ödenir |
| Devlet İŞKUR İşsizlik Maaşı | Maksimum brüt asgari ücretin %80'iyle sınırlıdır | İŞKUR maaşına ek olarak sigortadan tam ödeme alınır |
| Kritik Hastalık ve Maluliyet Hali | Gelir tamamen kesilir | Tek seferde toplu nakit tazminat devreye girer |
| Bekleme Süresi (Muafiyet) | Yoktur | Poliçe başlangıcından itibaren 90-120 gün şartı |
Evet, işten çıkarılışınızın istem dışı olduğunu kanıtlayan en temel resmi belge İŞKUR işsizlik ödeneği onay yazısı veya SGK işten çıkış bildirgesindeki ilgili fesih kodudur (Kod 04, 18 vb.).
Hayır. İstem Dışı İşsizlik Sigortası yalnızca çalışanın iradesi dışındaki işten çıkarmaları kapsar; istifa durumları kapsam dışıdır.
Evet! "Serbest Gelir Koruma" modülü ile kredi şartı aranmaksızın, belirlediğiniz tutarda (örneğin aylık 20.000 - 40.000 TL) nakit yaşam desteğini doğrudan kendi banka hesabınıza alabilirsiniz.
Poliçe tercihinize göre 6 ay veya 12 aya kadar ödenir. Bu süre zarfında yeni bir işe girerseniz ödemeler son bulur.
Poliçelerde 90 günlük genel bir bekleme süresi bulunur. Bu süre suistimalleri önlemek içindir; 90 günden sonra gerçekleşen işten çıkarmalar teminat kapsamındadır.
Aynı işyerinde en az 6 aydır kesintisiz bordrolu (SGK 4/A) olarak çalışan, 18-60 yaş arasındaki tüm özel sektör personelleri yaptırabilir.