Karayolu, denizyolu, havayolu ve demiryolu taşımacılığında; yük sahipleri için Enstitü Yük Klozları (Institute Cargo Clauses - ICC A All Risk) kapsamında taşınan emtianın devrilme, ıslanma, yanma, çalınma hasarları; lojistik ve filo firmaları için ise Uluslararası CMR Konvansiyonu ve Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet (YTM) kapsamında kasadaki 3. şahıs yüklerinin sorumluluk zırhı. Freight Forwarder Mesleki Sorumluluk (FFL) ile küresel güvence.
Küresel tedarik zincirinde lojistik firmaları ve ihracatçılar için en büyük tehlike, kasadaki emtianın devrilmesi veya çalınmasıdır. Bu kılavuz, CMR Konvansiyonu ve TTK taşıma hukuku hükümlerini açıklamaktadır.
Lojistik ve nakliye sektöründe en yaygın ve en tehlikeli yanılgı, çekici ve dorseye yapılan kaskonun kasadaki yükü de koruduğu zannıdır. Kasko sigortası yalnızca aracın kendisine (demirine ve motoruna) teminat verir. Bir tır virajda devrildiğinde kasadaki 5 Milyon TL'lik kumaş veya elektronik eşya hurdaya dönerse kasko tek kuruş dahi ödemez.
Taşıyıcı firmanın bu yükün bedelini mal sahibine ödeyebilmesi için "Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet (YTM)" veya uluslararası taşımada "CMR Sigortası" yaptırmış olması şarttır.
CMR Konvansiyonu Madde 23/3 uyarınca taşıyıcının sorumluluğu, kaybolan veya hasar gören yükün brüt kilogramı başına 8.33 SDR (Özel Çekme Hakkı - yaklaşık 11 Euro) ile sınırlandırılmıştır. Eğer yükün kilogram değeri bu tutarın üzerindeyse (örneğin pahalı telefonlar, ilaç veya mikroçip taşıması), mal sahibinin aradaki farkı kaybetmemesi için ayrıca kendi adına "Emtia Nakliyat All Risk (ICC A)" poliçesi yaptırması zorunludur.
Ancak taşıyıcının veya şoförün "Ağır Kusuru veya Kasti İhmali" (CMR Madde 29) ispatlanırsa 8.33 SDR sınırı kalkar ve taşıyıcı yükün tüm gerçek bedelinden sorumlu tutulur. CMR sigortası taşıyıcıyı bu iflas riskinden korur.
Narenciye, dondurulmuş balık, et veya aşı gibi hassas ürünlerin taşınmasında soğutucu motorun (termokin) yolda arızalanması ve sıcaklığın yükselmesi sonucu yük bozulabilmektedir. Poliçeye eklenen "Soğutma Cihazı Arızası Klozu" ile termokinin ani bozulmasından doğan gıda ziyanı eksiksiz tazmin edilir.
| Taşıma / Hasar Türü | Araç Kasko Sigortası | CMR & Nakliyat Sigortası |
|---|---|---|
| Tırın Devrilmesi Sonucu Çekici/Dorse Hasarı | Kasko Tarafından Karşılanır | Kapsam Dışıdır (Kasko konusudur) |
| Kasada Taşınan 3. Şahıs Yükünün Ezilmesi | Kasko Kesinlikle Ödemez (0 TL) | CMR / Taşıyıcı Sorumluluk Tam Öder |
| Yükleme ve Boşaltma Esnasında Düşme | Ödenmez | Yükleme-Boşaltma Ek Klozuyla Ödenir |
| Konteynerin Gemiden Denize Düşmesi | Ödenmez | ICC (A) All Risk Klozuyla Karşılanır |
| Müşterek Avarya (General Average) Katkısı | Ödenmez | Gemi kurtarma payı poliçeden ödenir |
| Soğutmalı (Frigorifik) Termokin Arızası | Ödenmez | Bozulma klozu ile et/meyve tazmin edilir |
Hayır, kesinlikle ödemez! Araç kaskosu sadece tırın kendi hasarını karşılar. Kasadaki yükün tazmin edilmesi için Taşıyıcı Sorumluluk (YTM veya CMR) poliçesi şarttır.
CMR Konvansiyonu'na göre yasal sınır yükün brüt kilogramı başına 8.33 SDR'dir (yaklaşık 11 Euro). Daha yüksek değerli yükler için mal sahibinin Emtia All Risk (ICC A) yaptırması önerilir.
Standart poliçelere ek sözleşmeyle (klozla) yükleme, aktarma ve boşaltma esnasında forklift devrilmesi veya vinç düşmesi gibi hasarlar teminata dahil edilebilir.
Nakliyecinin sorumluluğu kanunlarla sınırlandırılmıştır (CMR 8.33 SDR kuralı). Malınızın gerçek fatura bedelini %100 güvenceye almak ve nakliyecinin iflası riskinden etkilenmemek için mal sahibi olarak ICC (A) All Risk yaptırmalısınız.
Denizyolu taşımacılığında fırtınaya yakalanan gemiyi ve mürettebatı kurtarmak için bazı konteynerlerin denize atılması durumunda, kurtarılan tüm yük sahiplerinin ortaklaşa ödemek zorunda olduğu kurtarma masrafıdır. Nakliyat sigortası bu masrafı sizin yerinize öder.
Taşınan emtianın cinsi, ambalaj türü, güzergah, taşıma aracı ve fatura bedeli girilerek saniyeler içinde seferlik veya yıllık abonman poliçesi düzenlenir.